Dankbaarheid is de herinnering van het hart.
Schreef ik, enigszins aarzelend, op het kaartje bij zijn overlijden. Misschien was het een cliché. Misschien ook niet. Sommige zinnen zijn zo vaak gezegd dat ze hun scherpte verliezen, tot het leven zelf ze opnieuw betekenis geeft. Dit was zo’n zin.
Hij is er niet meer. Mijn oude kameraad. Stil verdwenen na een lange strijd, niet tegen het leven, maar tegen het langzaam wegglippen ervan. Geen man van grote woorden, eerder van gebaren. Van het helpen zonder vragen, van het blijven staan terwijl anderen gingen zitten.
Dankbaarheid, niet als plicht, maar als besef. Dat we niet alles maken wat ons vormt. Dat sommige mensen, zonder zich op te dringen, iets achterlaten in wie we zijn geworden. Ik denk aan hoe hij de dingen herstelde die ik allang had opgegeven. Hoe hij luisterde zonder oordeel. Hoe hij kon zwijgen zonder afstand te nemen. Hulpvaardigheid was zijn manier om te houden van.
Hij heeft mij nooit gezegd wat juist was, maar ik heb het vaak afgelezen aan zijn manier van doen. En nu hij er niet meer is, besef ik dat zijn invloed niet is verdwenen, maar zich verspreid heeft in kleine handelingen, in mijn huis, in mijn gewoontes, in hoe ik naar anderen kijk.
Dankbaarheid woont in herinneringen die niet groter hoeven te zijn dan een blik, een koffie op het juiste moment, een hand op een schouder.
Zijn afwezigheid is een leegte, ja. Maar ook een plek waarin zijn nabijheid blijft nagalmen.
En als het hart zich iets herinnert, dan is het niet het einde, maar alles wat daaraan voorafging.
